MICHAŁ DOMAŃSKI

 


   FOT STADION.LVIV.UA

Milowymi krokami zbliżają się XIV Mistrzostwa Europy w Piłce Nożnej 2012, oficjalnie UEFA EURO 2012™. Do ich rozpoczęcia pozostało już jedynie kilkadziesiąt dni. Odbędą się one w Polsce i na Ukrainie od 8 czerwca do 1 lipca br. Jest to największa impreza sportowa na Starym Kontynencie i trzecia – pod względem zainteresowania kibiców i widzów – na całym globie (po Letnich Igrzyskach Olimpijskich i Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej). Turniej zacznie się na Stadionie Narodowym w Warszawie i zakończy na Stadionie Olimpijskim w Kijowie. Mistrzostwa zagoszczą jeszcze na 6 innych obiektach piłkarskich: Stadionie Miejskim we Wrocławiu, PGE Arenie w Gdańsku, Stadionie Miejskim w Poznaniu, Donbass Arenie w Doniecku, Stadionie Metalist w Charkowie oraz Arenie Lwów we Lwowie. Większość z 8 miast gospodarzy UEFA EURO 2012™, a także centrów pobytowych, ośrodków treningowych reprezentacji narodowych uczestniczących w turnieju, jak np. Kraków, Kołobrzeg, Jachranka, Sopot czy Wieliczka, to popularne kierunki turystyczne. Podczas mistrzostw rozegranych zostanie 31 meczów, w tym 15 w naszym kraju. W imprezie uczestniczyć będzie 16 drużyn. W Polsce zamieszka w sumie 13 reprezentacji narodowych, a na Ukrainie tylko 3. Z tego powodu to właśnie do nas, a nie do naszych wschodnich sąsiadów, przyjedzie zdecydowanie więcej kibiców piłkarskich i turystów z całej Europy (i nie tylko!).

 

Przygotowania do turnieju ruszyły pełną parą już 5 lat temu, zaraz po oficjalnym ogłoszeniu wyników wyborów gospodarza Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej 2012. Radosna nowina dotarła do nas 18 kwietnia 2007 r., kiedy to w tajnym głosowaniu Komitetu Wykonawczego UEFA (Unii Europejskich Związków Piłkarskich) w walijskim Cardiff bezwzględną większością głosów wygrała wspólna kandydatura Polski i Ukrainy. Została ona oceniona wyżej od ofert złożonych przez Włochów oraz Chorwatów z Węgrami. Wypada mieć tylko nadzieję, że podołamy organizacyjnie temu wielkiemu wydarzeniu, i że będzie to niezapomniana impreza, która rozsławi nasz kraj na cały świat.      

Przewiduje się, że z okazji UEFA EURO 2012™ Polskę odwiedzi ponad milion gości. Będą to głównie kibice, piłkarze, działacze, sponsorzy, dziennikarze i politycy. Zdecydowana większość z nich zatrzyma się w naszym kraju na dłużej niż jeden dzień. To wielka szansa dla polskiej branży turystycznej – dla hotelarzy, przewoźników (zarówno lotniczych, jak i autobusowych), restauratorów itd. Warto w tym miejscu nadmienić, iż – według ekspertów – dzięki Euro 2012 Polskę zacznie odwiedzać rocznie prawie 0,5 mln gości więcej niż przed turniejem, co przełoży się na zwiększenie wpływów z turystyki.

Oprócz 8 miast gospodarzy – Warszawy, Wrocławia, Gdańska i Poznania oraz Kijowa, Doniecka, Charkowa i Lwowa, w mistrzostwach będą uczestniczyły również inne miejscowości jako oficjalne centra pobytowe na UEFA EURO 2012™. We wrześniu 2010 r. ogłoszono ostateczną listę 21 tego typu ośrodków z Polski, rekomendowanych przez UEFA (z Ukrainy było 17). Wśród nich znalazły się: Gdańsk, Gdynia, Gniewino, Jelenia Góra, Józefów, Kielce, Kołobrzeg, Kraków, Legionowo, Lubawa, Międzychód, Opalenica, Ostróda, Puławy, Słupsk, Tychy, Warka, Warszawa, Wieliczka, Władysławowo i Wrocław. Poszczególne drużyny narodowe, przy współpracy z UEFA, wybrały w końcu oficjalnie w lutym 2012 r. swoje centra pobytowe. Okazało się, że aż 13 z 16 reprezentacji zdecydowało się zamieszkać w Polsce.

Jest to niewątpliwy sukces naszych miejscowości, hoteli i ośrodków treningowych. Wymagania stawiane przez UEFA wobec centrów pobytowych były naprawdę wysokie. Wszystko po to, aby zapewnić jak największy komfort drużynom narodowym i grającym w nich gwiazdom piłkarskim światowego formatu. Jeśli chodzi o hotele lub ośrodki sportowe, to brano pod uwagę tylko te o standardzie 4 i 5 gwiazdek, dysponujące odpowiednią liczbą dostępnych pokoi, siłownię, basen, strefę wypoczynku, sale konferencyjne i specjalne pomieszczenia do opieki medycznej i masażu. Poza tym musiały one zapewnić prywatność ekipom – zagwarantować im oddzielne wejścia i korytarze (nie miały obowiązku dokonania rezerwacji na wyłączność danej reprezentacji) oraz możliwość przygotowywania posiłków we własnym zakresie. Z kolei przed ośrodkami treningowymi UEFA postawiła następujące warunki: muszą one znajdować się blisko hotelu (nie dalej niż 20 minut drogi) i posiadać co najmniej jedno najwyższej jakości boisko o standardowych wymiarach (105 x 68 m), na którym można przeprowadzać zarówno otwarte, jak i zamknięte dla publiczności zajęcia z piłkarzami.

 

CENTRA POBYTOWE

Stworzenie jak najlepszej oferty centrów pobytowych dla drużyn narodowych biorących udział w turnieju było jednym z najważniejszych i najtrudniejszych elementów przygotowań do mistrzostw. Cieszy więc fakt, że zostało to docenione, i że zdecydowana większość reprezentacji zatrzyma się na czas UEFA EURO 2012™ w Polsce. Wypada mieć tylko nadzieję, że wszyscy będą zadowoleni z wyboru naszego kraju, ze standardów polskich hoteli i stadionów, jakości obsługi, atrakcji oferowanych przez miasta gospodarzy oraz centra pobytowo-treningowe itd.

A jakie miejsca w Polsce zostały wybrane przez tych 13 drużyn narodowych? Otóż Anglicy zdecydowali się na 5-gwiazdkowy Hotel Stary w samym sercu Krakowa, tuż przy Rynku Głównym. Będą trenować na Stadionie Miejskim Hutnika Kraków.

Z kolei Chorwaci wybrali 4-gwiazdkowy Hotel Sielanka nad Pilicą w Warce na Mazowszu. Zaledwie 100 metrów od niego czekają na nich dwa boiska treningowe.

Natomiast Czesi zamieszkają w 5-gwiazdkowym Hotelu Monopol w centrum Wrocławia. Będą ćwiczyć na stadionie przy ul. Oporowskiej, z którego do niedawna korzystała drużyna piłkarska WKS Śląsk Wrocław.

Duńczycy zatrzymają się blisko swojej ojczyzny – w 5-gwiazdkowym Marine Hotelu w Kołobrzegu. Ich treningi będzie można podglądać na Stadionie Miejskim i w Hali Milenium.

Greccy piłkarze na swoją bazę pobytową na czas UEFA EURO 2012™ wybrali 4-gwiazdkowy Hotel Warszawianka Wellness & SPA położony w Jachrance pod Warszawą, na skraju mazowieckiej puszczy, tuż nad malowniczym Zalewem Zegrzyńskim. Treningi Greków zostały zaplanowane na Stadionie Miejskim w pobliskim Legionowie.

Z kolei mistrzowie świata i Europy, Hiszpanie, zdecydowali się na Hotel Mistral Sport w malutkim Gniewinie nad Jeziorem Żarnowieckim. Ich zajęcia będzie można podpatrywać na miejscowym boisku oraz na innych tutejszych obiektach sportowych i rekreacyjnych.

Holendrzy zatrzymają się w 5-gwiazdkowym Hotelu Sheraton w sercu Krakowa, niedaleko Rynku Głównego, z pięknym widokiem na Wawel. Miejscem treningowym dla holenderskich piłkarzy będzie Stadion Miejski im. Henryka Reymana, na którym gra na co dzień drużyna Wisły Kraków.

Reprezentacja Irlandii w czasie mistrzostw zamieszka w 5-gwiazdkowym Hotelu Sheraton w Sopocie. Jej treningi zaplanowano na Stadionie Miejskim w Gdyni.

Niemcy wybrali 5-gwiazdkowy Hotel Dwór Oliwski w Gdańsku. Ich zajęcia będzie można oglądać na boisku gdańskiego Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji, gdzie przed przeprowadzką na PGE Arenę rozgrywali swoje mecze piłkarze Lechii Gdańsk.

Nasza drużyna narodowa zdecydowała się zatrzymać w 5-gwiazdkowym Hyatt Regency Warsaw w centrum stolicy. Reprezentanci Polski będą trenować na stadionie Polonii Warszawa.

Portugalczycy zamieszkają w czasie UEFA EURO 2012™ w 4-gwiazdkowym Hotelu Remes Sport & SPA w Opalenicy koło Poznania. Zajęcia portugalskich piłkarzy zaplanowano na boiskach treningowych przylegających do tego obiektu.    

Rosjanie wybrali dla siebie 5-gwiazdkowy Hotel Le Méridien Bristol w samym sercu stolicy Polski, tuż przy Trakcie Królewskim. Ich treningi odbywać się będą na Stadionie Miejskim w podwarszawskim Sulejówku.  

Włosi wreszcie zatrzymają się podczas turnieju w 4-gwiazdkowym Turówka Hotel & SPA w Wieliczce. Zajęcia włoskich piłkarzy będzie można podziwiać na Stadionie Cracovii im. Józefa Piłsudskiego.

Jak więc widać, aż cztery drużyny narodowe wybrały na swą bazę Mazowsze i stolicę Polski. Zamieszkają tu Chorwaci, Grecy, Polacy i Rosjanie. Nie mniejszą popularnością cieszyło się polskie Wybrzeże. Na pobyt na nim zdecydowały się również cztery reprezentacje. Zatrzymają się tutaj Hiszpanie, Irlandczycy, Duńczycy i Niemcy. Klimatyczny i zabytkowy Kraków oraz pobliską Wieliczkę wybrały trzy silne ekipy – Anglia, Holandia i Włochy. W Wielkopolsce będą przebywać jedynie Portugalczycy, a na Dolnym Śląsku – nasi południowi sąsiedzi, Czesi.

Pozostałe 3 reprezentacje narodowe zamieszkają na Ukrainie. Francuzi zdecydowali się na Donieck, a Szwedzi na Kozin koło Kijowa. Ukraińcy – co oczywiste – także przebywać będą u siebie. Wybrali oni na swoją bazę Kijów.

 

ARENY MISTRZOSTW

FOT. J. KOŚNIK

UEFA EURO 2012™ odbędzie się na 8 stadionach, 4 w Polsce i 4 na Ukrainie. Mecze zaplanowano na: Stadionie Narodowym w Warszawie, Stadionie Miejskim we Wrocławiu, PGE Arenie w Gdańsku i Stadionie Miejskim w Poznaniu oraz Stadionie Olimpijskim w Kijowie, Donbass Arenie w Doniecku, Stadionie Metalist w Charkowie i Arenie Lwów we Lwowie. Większość z nich – 5 – to nowe obiekty, które zbudowano specjalnie z myślą o Mistrzostwach Europy w Piłce Nożnej 2012. Pozostałe 3 areny (w Poznaniu, Kijowie i Charkowie) przeszły gruntowną renowację. Wszystkie wymienione stadiony spełniają – oczywiście – wymagania najwyższej, 4. kategorii UEFA.

                Największą areną UEFA EURO 2012™ jest Stadion Olimpijski w Kijowie. Ma on pojemność 70 050 miejsc. Odbędą się na nim 3 mecze w grupie D (Ukraina–Szwecja w dn. 11 czerwca, Szwecja–Anglia w dn. 15 czerwca i Szwecja–Francja w dn. 19 czerwca), ćwierćfinał w dn. 24 czerwca i finał mistrzostw w dn. 1 lipca.

                Drugim pod względem wielkości obiektem (największym typowo piłkarskim) jest Stadion Narodowy w Warszawie. Na jego trybunach podczas mistrzostw będzie mogło zasiąść 58 000 kibiców. Zaplanowano tu 3 spotkania grupy A (mecz otwarcia w dn. 8 czerwca – Polska–Grecja, Polska–Rosja w dn. 12 czerwca i Grecja–Rosja w dn. 16 czerwca), ćwierćfinał w dn. 21 czerwca i półfinał w dn. 28 czerwca. 

                Trzeci pod względem pojemności stadion to Donbass Arena w Doniecku. Zmieści się na nim 51 504 widzów. Rozegrane zostaną tutaj 3 mecze w grupie D (Francja–Anglia w dn. 11 czerwca, Francja–Ukraina w dn. 15 czerwca i Anglia–Ukraina w dn. 19 czerwca), ćwierćfinał w dn. 23 czerwca i półfinał w dn. 27 czerwca.

                Kolejnym pod względem wielkości obiektem jest PGE Arena Gdańsk. Ma ona pojemność 43 615 miejsc. Zaplanowano na niej 3 spotkania grupy C (Hiszpania–Włochy w dn. 10 czerwca, Hiszpania–Irlandia w dn. 14 czerwca i Chorwacja–Hiszpania w dn. 18 czerwca) oraz ćwierćfinał w dn. 22 czerwca.

Następne miejsce zajmuje Stadion Miejski w Poznaniu. Może na nim zasiąść 43 269 kibiców. W stolicy Wielkopolski odbędą się 3 mecze w grupie C (Irlandia–Chorwacja w dn. 10 czerwca, Włochy–Chorwacja w dn. 14 czerwca i Włochy–Irlandia w dn. 18 czerwca).

                Kolejną areną Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej 2012 jest Stadion Miejski we Wrocławiu. Jego pojemność na czas turnieju wynosi 42 771 widzów. Rozegrane zostaną na nim 3 spotkania w ramach grupy A (Rosja–Czechy w dn. 8 czerwca, Grecja–Czechy w dn. 12 czerwca i Polska–Czechy w dn. 16 czerwca). 

                Dalej należy wymienić Stadion Metalist w Charkowie. Na jego trybunach podczas Euro będzie mogło zasiąść 38 633 kibiców. Zaplanowano tu 3 mecze w grupie B (Holandia–Dania w dn. 9 czerwca, Holandia–Niemcy w dn. 13 czerwca i Holandia–Portugalia w dn. 17 czerwca).

                Najmniejszym obiektem mistrzostw jest Arena Lwów we Lwowie. Ma ona pojemność 34 915 miejsc. Odbędą się na niej 3 spotkania grupy B (Niemcy–Portugalia w dn. 9 czerwca, Dania–Portugalia w dn. 13 czerwca i Dania–Niemcy w dn. 17 czerwca). 

                Mecz otwarcia będzie miał miejsce już 8 czerwca w Warszawie, a finał 1 lipca w Kijowie. Przez blisko miesiąc Polska i Ukraina znajdą się więc na ustach całego świata. UEFA EURO 2012™ to wielka promocja dla naszego kraju. Wystarczy powiedzieć, że wszystkie spotkania będą transmitowane na żywo do ponad 200 państw! Warto wykorzystać tę szansę…  

 

OFICJALNE MASKOTKI UEFA EURO 2012™

 Sławek i Slavko zostali zaprezentowani szerokiej publiczności 16 listopada 2010 r. w Teatrze Polskim w Warszawie. Są to oficjalne maskotki Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej 2012. Za ich projekt i wykonanie odpowiedzialna jest firma Warner Bros, znana z produkcji filmów animowanych. Sławek i Slavko to młodzi bliźniacy, Polak i Ukrainiec, ubrani w stroje piłkarskie w barwach narodowych swoich krajów. Imiona maskotek wybrali kibice z całego świata spośród 3 wytypowanych wcześniej przez UEFA i Lokalne Komitety Organizacyjne propozycji. Głosowanie rozpoczęło się 16 listopada 2010 r. i trwało niecały miesiąc – do 3 grudnia. Jego wynik został ogłoszony dzień później w Kijowie. Za zwycięską propozycją opowiedziało się 56 proc. osób (spośród blisko 40 tys. głosujących).

 


 

Artykuły wybrane losowo

Jedno oko na Maroko

cd6_5_09.jpg

Oaza blisko Al-Ujun (Laâyoune), największego miasta Sahary Zachodniej

©MOROCCAN NATIONAL TOURIST OFFICE/FOTOSEEKER.COM


MARCIN WROŃSKI


Afryka Północna ze względu na niezwykle ciepły klimat, swoje położenie w bliskim sąsiedztwie Europy, bogactwo wspaniałych zabytków i dobrze rozwiniętą infrastrukturę turystyczną, mimo ostatnich burzliwych wydarzeń na Bliskim Wschodzie i w państwach Maghrebu, wciąż stanowi jeden z najpopularniejszych kierunków podróży Polaków. Najczęściej jednak nadal wybieramy się tutaj na wypoczynek do Egiptu i Tunezji, które i tak w wyniku zawirowań politycznych i zagrożenia zamachami terrorystycznymi stały się największymi przegranymi tego roku. W tej części kontynentu afrykańskiego zupełnie niesłusznie dość często omijamy inny przepiękny kraj, posiadający malownicze wybrzeże zarówno nad Morzem Śródziemnym, jak i nad Oceanem Atlantyckim. Pora więc poznać bliżej Maroko – fascynującą krainę z arabskiego snu.


récolte_des_roses_.jpg

Z płatków róży damasceńskiej produkuje się drogocenny olejek

©MOROCCAN NATIONAL TOURIST OFFICE/FOTOSEEKER.COM


Na zachód od Egiptu leży region określany przez Arabów jako Maghreb (od al-Maghrib, czyli „zachód”). Nazwą tą obejmuje się współcześnie Tunezję, Libię, Algierię, Mauretanię, sporne terytorium Sahary Zachodniej i właśnie Maroko. Największymi grupami etnicznymi w tym ostatnim 34-milionowym państwie są Arabowie i Berberowie. Ok. 35 km dzieli marokańskie miasto Tanger od hiszpańskiej miejscowości Tarifa, położonej po przeciwnej stronie Cieśniny Gibraltarskiej. Afryka jest więc tylko kilka kroków od Europy.


My, Polacy, przywykliśmy mawiać: ładną mamy jesień tego lata. W tym roku jednak pogoda dopisała i długo mogliśmy cieszyć się słońcem. Niestety, wszystko, co dobre, kiedyś się kończy i po ciepłych, letnich miesiącach nastały chłodniejsze, jesienno-zimowe. W drodze na lotnisko pomyślałem więc, że to naprawdę wyśmienity moment, aby odwiedzić Maroko.


Lekarstwo na chłody

Klimat tego kraju kształtują Atlantyk i Morze Śródziemne oraz Sahara i łańcuchy górskie, m.in. Atlas Wysoki. Latem na równinach oraz obszarach pustynnych i półpustynnych notuje się nawet 50°C. Zimą na wybrzeżu termometry wskazują mniej więcej 12°C, a w górach pada śnieg. Te ekstremalne wyjątki nie oddają jednak przeciętnych warunków pogodowych w Królestwie Marokańskim. Średnia temperatura roczna wynosi 17–20°C. Gdzieniegdzie poziom słupka rtęci prawie nie zmienia się przez okrągłe 12 miesięcy (np. w przepięknej Essaouirze – As-Sawirze, o której trochę więcej później). Nad oceanem klimat jest łagodniejszy i chłodniejszy w porównaniu z wnętrzem kraju. Pogoda w strefie Morza Śródziemnego przypomina tę z jego przeciwległego hiszpańskiego brzegu. Kto chce się porządnie wygrzać, powinien więc przyjechać latem, a kto nie lubi upałów – wiosną lub jesienią, wszystko zależy od indywidualnych upodobań. Maroko zaprasza nas do siebie przez cały rok.


„Bóg, Ojczyzna, Król”

village_dadai.jpg

Miasteczko Tafraout w Antyatlasie

©MOROCCAN NATIONAL TOURIST OFFICE/FOTOSEEKER.COM


Taki właśnie gigantyczny napis, widoczny zarówno w dzień, jak i w nocy, góruje nad Agadirem i uchodzi za jego wizytówkę. Dzięki międzynarodowemu portowi lotniczemu (Agadir-Al Massira), blisko 10 km bardzo szerokich piaszczystych plaż oraz ok. 300 słonecznym dniom w roku to właśnie to miasto uznaje się za najpopularniejszy marokański kurort. Rozbudowana baza noclegowa i bogata oferta wycieczek w te strony czynią z niego najłatwiej chyba dostępne miejsce w Maroku. Osoby planujące podróże samodzielnie również bez problemu zorganizują swój wyjazd do Agadiru nad Oceanem Atlantyckim.


Wspomniany napis może posłużyć do krótkiej charakterystyki tego północnoafrykańskiego państwa. To kraj islamski, ale zamieszkany też przez chrześcijan i żydów. Przedstawiciele różnych religii żyją tu jednak ze sobą w zgodzie. Także muzułmanów nie obowiązują restrykcyjne nakazy. Nie są zmuszeni modlić się pięć razy dziennie – do meczetu udają się ci, którzy odczuwają taką potrzebę. Jeśli ktoś woli pozostać przy swojej pracy czy innych zajęciach, nie ponosi za to żadnych konsekwencji. Wielu Marokańczyków chwali sobie taką wolność w wypełnianiu praktyk religijnych. Oczywiście, turyści odwiedzający Królestwo Marokańskie powinni respektować obyczaje i przestrzegać zasad dotyczących chociażby ubioru, jednak nie muszą popadać przy tym w zbytnią przesadę.


Maroko jest dziedziczną monarchią konstytucyjną, a obecnie panuje w nim Muhammad VI (ur. w 1963 r. w Rabacie). Ze względu na napiętą sytuację w tym regionie Afryki warto poruszyć kilka kwestii politycznych. Zasiadający na tronie od 1999 r. marokański król cieszy się powszechnym szacunkiem, stabilności państwa nie zagrażają więc rozruchy czy wojna domowa. W 2011 r., w trakcie antyrządowych demonstracji Marokańczyków, zarządził m.in. podniesienie płacy minimalnej i zaproponował przeprowadzenie referendum konstytucyjnego. Znowelizowana konstytucja osłabiła nieco jego pozycję i wzmocniła uprawnienia premiera oraz parlamentu. Muhammad VI dał się poznać jako reformator, jeszcze zanim wybuchła arabska wiosna (2010–2013). Jego działania miały na celu nie dopuścić do eskalacji protestów – rzadka to postawa wśród władców z tych stron, którzy niepokoje przywykli tłumić siłą. Jako potomek Mahometa (dynastia Alawitów wywodzi się od wnuka proroka – Al-Hasana) posiada uzasadnione religijnie prawo do tronu. Król w nowej konstytucji zrezygnował jednak ze statusu „świętego” i zadowolił się tytułem „nietykalny”. Poza tym zmodernizował kodeks cywilny, znacznie poszerzając prawa kobiet. Marokanki zaczęły zasiadać w parlamencie oraz radzie ministrów, jak również pełnić ważne funkcje publiczne. Jego żona, księżniczka Lalla Salma, to pierwsza w historii kraju małżonka królewska, która została publicznie przedstawiona oraz reprezentuje swego męża na całym świecie jako pierwsza dama. Jest założycielką fundacji wspierającej walkę z rakiem, a także inicjatorką wielu działań w dziedzinie ekologii i zrównoważonego rozwoju. Poprzedniczki Lalli Salmy musiały się zadowolić rolą matki książąt.


Od brzegu oceanu do górskich szczytów


Wróćmy do Agadiru. To wyjątkowe miejsce, w którym ocean niemalże spotyka się z górami. Rozległa piaszczysta plaża robi na turystach oszałamiające wrażenie. Spotkałem się nawet z opinią, że to mniejsza wersja słynnej brazylijskiej Copacabany z Rio de Janeiro. O tutejszych spektakularnych falach krążą wręcz legendy, a informacje o najlepszych punktach znają tylko wtajemniczeni surferzy. Ocean przypadnie do gustu również amatorom kąpieli. Jego wielokilometrowy brzeg idealnie nadaje się też do spacerów – promenada ciągnie się wzdłuż niemal całej strefy turystycznej Agadiru, gdzie znajdziemy liczne butiki, bazary, restauracje, kawiarnie i kilka klubów. Życie kwitnie tu także i nocą.


Z miasta warto wybrać się na bliższe lub nieco dalsze wycieczki, np. do oddalonych o 3–4 godziny drogi Marrakeszu czy Essaouiry (As-Sawiry). Przedtem dobrze jest jednak poznać malownicze okolice Agadiru. Leży on niemal u stóp Atlasu Wysokiego (najwyższy szczyt Dżabal Tubkal, 4167 m n.p.m.), wchodzącego w skład pasma Atlasu, do którego zalicza się również: Atlas Średni (najwyższy szczyt Dżabal Bu Nasir, 3356 m n.p.m.), Antyatlas (tutaj króluje Dżabal Sirwa, 3304 m n.p.m.), Rif (najwyższy punkt to Dżabal Tidighin, 2456 m n.p.m.), Atlas Tellski (z najwyższym szczytem Tamkut Lalla Chadidża, 2308 m n.p.m.) i Atlas Saharyjski (na czele z Dżabal Chelia, 2328 m n.p.m.). Marokańskie góry są więc naprawdę potężne! Przejażdżka wysoko położonymi, krętymi drogami (mówi się, że mają ponad tysiąc zakrętów), nierzadko bezpośrednio sąsiadującymi z zapierającymi dech w piersiach przełęczami i przepaściami, dostarcza wielu mocnych wrażeń. W jednym z najpiękniejszych zakątków regionu – Rajskiej Dolinie – urzekną nas lasy palmowe i wodospady. Polecam też zatrzymać się w którejś z knajpek przy trasie, gdzie zjemy świeżo pieczony chleb z oliwą i doskonałym, aromatycznym miodem. Ten wyrób z lokalnej pasieki będziemy mogli tu także kupić.

Do ciekawszych miejscowości w tym rejonie należą Tafraoute (Tafrawut), Tiznit czy Taroudant (Tarudant). Mnie najbardziej do gustu przypadła ta ostatnia, zwana również „babcią Marrakeszu”. Przydomek ten zawdzięcza przepięknym, otoczonym palmami murom obronnym przywodzącym na myśl to położone w południowym Maroku miasto. Ze względu na usytuowanie w urodzajnej dolinie rzeki Sus, Tarudant było przedmiotem żywego zainteresowania kolejnych władców. Współcześnie stanowi ważny ośrodek handlowy kraju, choć liczy sobie tylko ok. 75 tys. mieszkańców. Na jednym z dwóch tutejszych arabskich targowisk (suków) zaopatrzymy się w owoce, warzywa, przyprawy, ubrania, biżuterię, dywany, pamiątki czy „płynne złoto Maroka” – olej arganowy. Miasto spodoba się szczególnie tym, którzy chcą zobaczyć, jak wygląda prawdziwe życie zwykłych Marokańczyków, a nie jego wyobrażenie przygotowane specjalnie pod turystów. Przed zrobieniem komuś zdjęcia zalecam jednak spytać o zgodę, a w razie odmowy nie próbować fotografowania z ukrycia.


Płynne złoto Maroka

W regionie Agadiru napotkamy tysiące drzew oliwnych i arganowych. To właśnie olej wytłaczany z owoców arganii żelaznej (dokładnie z nasion ukrytych w pestkach), jeden z najdroższych i najbardziej cenionych na świecie, uchodzi za największy skarb Maroka. Posiada on właściwości kosmetyczne oraz lecznicze, wspomaga choćby naturalną odporność organizmu. Wydaje się to niebywałe, ale nigdzie poza tym krajem drzewa tego gatunku nie przyjęły się na tyle dobrze, aby owocować.


Podczas wytwarzania oleju arganowego do celów kosmetologii pestki z owoców arganii żelaznej rozłupuje się, ręcznie miażdży, a z powstałej masy na zimno wyciska się gęsty płyn o złocistym kolorze. Natomiast do użytku spożywczego najpierw się je suszy, praży, a dopiero potem miele i przeznacza do tłoczenia. Produkt finalny w tym drugim przypadku posiada ciemniejszą, lekko brązową barwę. Różni się też nieco zapachem. Aby uzyskać 1 l oleju tradycyjną metodą tłoczenia na zimno, potrzeba mniej więcej 30–35 kg nasion i aż 8 godzin pracy. Dodatkowo zbiory odbywają się w okresie męczących upałów w lipcu, sierpniu i wrześniu. To wszystko wystarczająco już podnosi wartość „płynnego złota Maroka”, a to jeszcze nie koniec. Otóż ten wyjątkowy olej wzmacnia system immunologiczny, obniża poziom cholesterolu we krwi, poprawia krążenie, reguluje ciśnienie, spowalnia procesy starzenia, wspomaga regenerację komórek, łagodzi bóle mięśni i stawów. Jego regularne spożywanie zmniejsza ryzyko zawału serca, miażdżycy czy rozwinięcia się nowotworów oraz chorób Alzheimera i Parkinsona, a także schorzeń dermatologicznych. Stosowany zewnętrznie nawilża i ujędrnia skórę, poprawiając jej elastyczność. Łagodzi również objawy trądziku czy alergii. Wyśmienicie działa poza tym na włosy i paznokcie, a pozytywne rezultaty można dostrzec już po kilku zastosowaniach.


Czymś normalnym w Maroku jest widok chodzących po drzewach arganowych kóz. Owoce i liście arganii żelaznej stanowią prawdziwy przysmak tych zwierząt. Choć cenne pestki wypluwają lub w całości wydalają, to – niestety – zostawiają po sobie tylko gołe gałęzie. Aby zapobiec całkowitemu wyniszczeniu drzew arganowych, w miejsce jednego wyciętego okazu sadzi się dwa nowe. W 1998 r. obszar między Agadirem a Essaouirą (zajmujący ok. 80 proc. regionu Sus-Massa-Dara, tj. ponad 25,5 tys. km²), na którym rosną arganie żelazne, otrzymał status Rezerwatu Biosfery UNESCO.


Wśród czerwonych murów

Musicians_at_Marrakech_Festival_-MNTO_fotoseeker.jpg

Muzycy z miejscowości Tissa i Taounate podczas festiwalu w Marrakeszu

©MOROCCAN NATIONAL TOURIST OFFICE/FOTOSEEKER.COM


Z Agadiru i jego malowniczych okolic przenosimy się do Marrakeszu, zwanego też „Czerwonym Miastem” ze względu na rdzawy kolor starych murów. Legenda głosi, że gdy w XII w. wznoszono Meczet Kutubijja, w kraju toczyła się właśnie tak krwawa wojna, że wszystkie zabudowania i drogi przybrały barwę czerwieni. Marokańczycy trochę na wyrost nadają mu także miano tysiącletniego miasta. Tak naprawdę założył je w 1071 r. Jusuf ibn Taszfin (1009–1106) – władca Maroka z dynastii Almorawidów. Marrakesz swoje tysięczne urodziny będzie więc obchodzić dopiero za niemal 60 lat. Ten czwarty co do wielkości ośrodek w państwie (ok. 930 tys. mieszkańców), po Casablance, Rabacie i Fezie, co roku odwiedzają rzesze turystów z całego świata. Jego serce stanowi plac Dżemaa el-Fna (Jemaa el-Fna). Stał się on jednym z symboli miasta od początku jego rozwoju w XI stuleciu. W 1985 r. wpisano go wraz z całym zabytkowym centrum Marrakeszu (medyną) na Listę Światowego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO. Każdego popołudnia i wieczoru odbywa się na nim wielki targ z owocami, usługami noszenia wody oraz wypożyczania lampionów. Wokół straganów gromadzą się berberyjscy kuglarze i opowiadacze historii, bębniarze, muzycy Gnawa, tancerze, zaklinacze węży, połykacze szkła, treserzy zwierząt oraz inni artyści. Występy trwają do późnych godzin nocnych i przyciągają tłumy gapiów. Oferowana jest tu również szeroka gama usług – gastronomicznych, stomatologicznych, medycznych, wróżbiarskich, kaznodziejskich, astrologicznych czy tatuażu henną. Otoczony licznymi restauracjami, sklepami, galeriami, hotelami i budynkami użyteczności publicznej plac stał się popularnym miejscem spotkań, niezmiernie twórczym centrum językowym, muzycznym, artystycznym i literackim. Potrafi oszołomić i zahipnotyzować nawet najbardziej wybrednych podróżników. Jego kosmopolityczny charakter znajduje odbicie w obecnej tutaj mieszaninie języków i dialektów – zarówno z całego Maroka, jak i świata. Niepowtarzalną atmosferę placu Dżemaa el-Fna tworzą muzyka na żywo i unoszące się w powietrzu wspaniałe orientalne zapachy. Można na nim przesiedzieć wiele godzin, wpatrując się w rozgrywające się dookoła sceny. Warto pamiętać o tym, żeby miejscowych artystów wynagrodzić za ich ciekawe występy, to w końcu źródło ich zarobku. Nikogo więc nie powinien dziwić fakt, że w 2008 r. przestrzeń kulturowa placu Dżemaa el-Fna znalazła się na Liście Reprezentatywnej Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO.


Po jej opuszczeniu momentalnie gubimy się w niezmiernie wąskich i krętych uliczkach medyny. Taka kontrolowana utrata orientacji sprawi, że nasza wizyta w Marrakeszu z pewnością będzie niezapomniana. Wśród tej niewiarygodnej wręcz plątaniny przejść między przylegającymi do siebie domami napotkamy setki sklepików, warsztatów i knajpek. Nie musimy się obawiać przesadnej nachalności sprzedawców. Jeżeli nie jesteśmy zainteresowani zakupami, wystarczy nasza stanowcza odmowa. Marokańscy handlarze do swoich potencjalnych klientów podchodzą zwykle z należytym szacunkiem. Oczywiście, cena wyjściowa od finalnej może się różnić nawet o kilkaset procent, ale w końcu właśnie na tym polega cały urok targowania się.


Za jedną z głównych marrakeszeńskich atrakcji uważa się wspomniany już XII-wieczny Meczet Kutubijja. Z jego 69-metrowej wieży (minaretu) rozciąga się wspaniały widok na niemal całe miasto. Warto odwiedzić też Meczet Alego ibn Jusufa, najstarszy w Marrakeszu, wzniesiony w I połowie XII stulecia, nazwany tak na cześć marokańskiego władcy z dynastii Almorawidów – Alego ibn Jusufa (1083–1143). Znajduje się przy nim ufundowana w XIV w. medresa – największa szkoła teologiczna w Maghrebie (na ponad 800 uczniów). Cudowna architektura i wystrój tego miejsca robią niesamowite wrażenie. Polecam usiąść przy jednym z filarów na głównym dziedzińcu, poczekać, aż odpłynie fala turystów, i wsłuchać się w szum wody.


Na zainteresowanie zasługuje także Ogród Majorelle (Jardin Majorelle), niewielki, ale przepiękny ogród botaniczny, zaprojektowany w latach 20. XX w. przez francuskiego malarza Jacques’a Majorelle’a (1886–1962). Przekraczając jego progi, nagle z upalnej i gwarnej ulicy trafiamy do wspaniałej zielonej oazy, dającej orzeźwienie nawet w bardzo gorące dni. W jej sercu znajdziemy również małe muzeum, które przybliża swoim gościom kulturę berberyjską.


Miasto dobrej pogody

Po wizycie w pełnym atrakcji Marrakeszu proponuję udać się ok. 180 km na zachód do Essaouiry (As-Sawiry). W tym prześlicznym 80-tysięcznym mieście nad Oceanem Atlantyckim wiele osób zakochuje się od pierwszego wejrzenia. Tutejsza szeroka plaża zachwyca amatorów kąpieli słonecznych. Średnia temperatura roczna wynosi tu ponad 17°C. Miejscowość jest raczej spokojna, większego ruchu turystycznego powinniśmy spodziewać się w okolicy starej jej części z ogromną liczbą sklepików z interesującymi wyrobami marokańskiego rzemiosła artystycznego. W 2001 r. zabytkową medynę w Essaouirze wpisano na prestiżową Listę Światowego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO. Z XVIII-wiecznego fortu Sqala de la Kasbah (Sqala de la Ville) rozpościera się przepiękny widok na Wyspy Purpurowe (Îles Purpuraires). Polecam przespacerować się też po porcie: przyjrzeć się rybakom w pracy i wsłuchać w obijające się o skały fale i śpiew setek krążących nad naszymi głowami mew. Essaouira cieszy się także zasłużoną popularnością wśród miłośników surfingu, kite- i windsurfingu oraz innych sportów wodnych.


To jednak tylko kilka z najciekawszych – według mnie – miejsc w Maroku. Do zwiedzenia w tym fascynującym kraju pozostają jeszcze np. Fez, Casablanca czy jego stolica Rabat. Gdziekolwiek pojedziemy, czekają tutaj na nas niezmiernie urokliwe krajobrazy, wyśmienita kuchnia i mili ludzie. Dzięki temu trudno nie poczuć się naprawdę dobrze na gościnnej marokańskiej ziemi. Opalony słońcem Maghrebu, z uśmiechem na ustach wracam do Warszawy. Na pewno jeszcze zawitam do Maroka, chociażby po to, aby spróbować ujarzmić wspaniałe fale, napić się pysznej miętowej herbaty i poznać bliżej cudowne właściwości oleju arganowego.

Apetyt na Gruzję

NATALIA ŚWIĘCHOWICZ

<< Podróżowanie po tym usytuowanym na Kaukazie Południowym (Zakaukaziu), na pograniczu Europy i Azji, pięknym, dzikim i szalonym państwie to doświadczanie świata wszystkimi zmysłami. Podczas podziwiania majestatycznych kaukaskich szczytów rozlewamy do kieliszków kolejną butelkę aromatycznego czerwonego wina Saperavi lub białego Rkatsiteli. W naszych ustach rozpływają się wyborne, domowej roboty sery, a na suto zastawionym stole czekają kolejne przysmaki, które kuszą apetycznym wyglądem, zapachem i przede wszystkim smakiem. Pora wznieść toast za przodków i rozpocząć gruzińską „suprę”, czyli huczną i radosną ucztę. „Gaumardżos!” – „Na zdrowie!”. Niech żyje Gruzja! >>

Więcej…

Wiele twarzy Panamy

1__Playa_San_Blas1.jpg

Rajska wysepka w archipelagu San Blas

©VISITPANAMA.COM

Mariusz Kozak-Zagozda


Według jednych teorii nazwa kraju pochodzi z języka Indian Cueva i znaczy „miejsce obfitości ryb”, zgodnie z innymi tłumaczy się ją na „obfitość motyli”. Najlepiej opisują go jednak słowa jednego z bohaterów powieści „Krawiec z Panamy”, autorstwa Anglika Johna le Carré: „Mamy wszystko, czego Bóg potrzebował, by stworzyć raj: żyzne ziemie, plaże, góry, dziką przyrodę, co krok drzewa pełne owoców, a wokół wspaniałych ludzi”. Jeśli więc macie przed oczami wizję idealnych tropików, najprawdopodobniej myślicie właśnie o Panamie.

Więcej…