Między klimatem a sposobem użytkowania ziemi istnieją silne zależności. Opisuje je IPCC w swoim ostatnim Raporcie Specjalnym, przyjętym 7 sierpnia 2019 r. w Genewie przez rządy państw członkowskich ONZ. Jak użytkować ziemię, aby zmniejszyć nasz wpływ na klimat? Jak przeciwdziałać erozji gleb i utracie zdolności ekosystemów do pochłaniania węgla? Jak zapewnić bezpieczeństwo żywnościowe 500 milionom ludzi, mieszkającym na obszarach dotkniętych pustynnieniem? To główne pytania, na które można znaleźć odpowiedź w Raporcie. 

Powierzchnia ziemi i ekosystemy podlegają coraz silniejszej presji. Zmiany w użytkowaniu terenu, takie jak wylesienia, pożary lasów i osuszanie podmokłości na potrzeby rolnictwa, przyczyniają się do niekorzystnych zmian w bilansie gazów cieplarnianych w atmosferze. Cenne ekosystemy i gleby zostają nieodwracalnie utracone. Powierzchnia ziemi pozbawiona roślinności nie tylko ulega erozji, ale także tarci zdolność do pochłaniania i składowania węgla, co przyczynia się do zwiększenia ilości CO2 w atmosferze i potęguje nasz negatywny wpływ na klimat. Z drugiej strony, do nasilenia się erozji gleb przyczynią się susze – będące skutkiem zmian klimatu – których zasięg występowania i częstotliwość zwiększa się z roku na rok. Intensywne rolnictwo, z kolei, powoduje zanieczyszczenie i wyjałowienie gleb, i również przyczynia się do ich degradacji. W ten sposób tracimy kolejne tereny pod uprawy i musimy pozyskiwać następne.

 

Te skomplikowane relacje, na podstawie setek wyników badań naukowych, opisali eksperci Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (IPCC) w Raporcie Specjalnym na temat zmian klimatu i gruntów (Special Report on Climate Change and Land – SRCCL). 

 

- Rolnictwo, leśnictwo i inne rodzaje użytkowania gruntów odpowiadają za 23% emisji gazów cieplarnianych, natomiast naturalne procesy zachodzące w gruntach prowadzą do pochłaniania węgla na poziomie prawie 1/3 emisji dwutlenku węgla z paliw kopalnych i przemysłu – powiedział Jim Skea, współprzewodniczący grupy roboczej IPCC III. 

 

Naturalne procesy zachodzące w gruntach i ekosystemach powinniśmy więc wykorzystywać do zmniejszania wpływu człowieka na klimat i przeciwdziałania skutkom zmian klimatu. Powierzchnia ziemi jest bowiem naszym największym zasobem. Konieczne jest lepsze zarządzanie użytkowaniem ziemi i ochrona różnorodności biologicznej. Polityki i działania w tym zakresie muszą realizować długotrwałe cele i być konsekwentne – ekosystemy potrzebują czasu, aby się odbudować i skutecznie magazynować węgiel. 

 

Lepsze zarządzanie gruntami to także zrównoważone rolnictwo. Rolnicze wykorzystanie ziemi musi odpowiadać potrzebom żywnościowym ludzi, ale jednocześnie w mniejszym stopniu niż dotychczas przyczyniając się do zmian klimatu i negatywnego wpływu na środowisko przyrodnicze. 

 

- Niektóre wybory żywieniowe wymagają więcej ziemi uprawnej i wody, tak, więc powodują stosunkowo większe emisje gazów cieplarnianych. Zbilansowana dieta (produkty zawierające ziarna, rośliny strączkowe, owoce i warzywa oraz żywność pochodzenia zwierzęcego produkowana w zrównoważony sposób w systemach o niskiej emisji gazów cieplarnianych) to jedna z głównych możliwości ograniczenia zmian klimatu i adaptacji do nich – powiedziała Debra Roberts, współprzewodnicząca grupy roboczej IPCC II. 

Trzeba podkreślić, że zmiany klimatu w coraz większym stopniu będą wpływać negatywnie na bezpieczeństwo żywnościowe. Zjawiska, które dziś obserwujemy, będą się nasilać. Rośnie zagrożenie niedoborami wody, pożarami związanymi z upałami, gwałtownymi deszczami następującymi po okresach suszy oraz burzami. Te ekstremalne zjawiska będą powodować zmniejszenie plonów, będą wpływać na wartość odżywczą produktów, przerwy w dostawach, a w konsekwencji wzrost cen żywności oraz migracje. W ten sposób zmiany klimatu wpłyną na cztery – wskazane w Raporcie – filary bezpieczeństwa żywnościowego: osiągalność (wydajność i produkcja), dostęp (ceny i zdolność do pozyskiwania żywności), wykorzystanie (przygotowanie żywności i odżywianie) oraz stabilność (zapewnianie stałej dostępności bez zakłóceń). Skutków tego wpływu będą doświadczać wszyscy mieszkańcy Ziemi, a w szczególności Afryki, Azji, Ameryki Łacińskiej i Karaibów. 

 

W Raporcie sporo uwagi poświęcono również nadmiernej konsumpcji i marnotrawieniu żywności. O ile na politykę w zakresie użytkowania ziemi mamy jedynie pośredni wpływ, zmiana stylu żywienia może być wkładem każdego z nas w ochronę klimatu. Szacuje się, że obecnie prawie 1/3 wyprodukowanej żywności jest marnowana. Dodatkowo ponad 20% produkcji gazów cieplarnianych pochodzi z produkcji, przetwarzania oraz transportu żywności. Ograniczenie marnotrawstwa zmniejszyłoby emisję gazów cieplarnianych i przyczyniło się do ochrony zasobów środowiska. 

 

- Mając na uwadze skalę problemu, IOŚ-PIB wraz z konsorcjum realizuje projekt badawczy - PROM, którego celem jest m.in. oszacowanie poziomu strat i marnotrawstwa żywności w Polsce, utworzenie systemu monitoringu oraz opracowanie efektywnego programu racjonalizacji strat i ograniczania marnotrawstwa żywności w postaci rozwiązań informatycznych, oraz regulacji prawnych w tym zakresie – informuje dr inż. Krystian Szczepański, Dyrektor IOŚ-PIB.

 

W zapobieganiu marnotrawieniu żywności i ograniczeniu nadmiernej konsumpcji IPCC dostrzega potencjał ochrony klimatu. Potencjał ten tkwi także w zrównoważonym użytkowaniu ziemi, przeciwdziałaniu wycince lasów i nadmiernemu pozyskiwaniu drewna. Dzięki polityce i działaniom w tym zakresie możemy zmniejszać głód i nierówności społeczne, poprawiać odporność społeczeństwa na skutki zmian klimatu – realizować najważniejsze cele zrównoważonego rozwoju. Należy jednak pamiętać, że zgodnie z wcześniejszym Raportem Specjalnym IPCC, zrównoważenie użytkowania powierzchni ziemi i rolnictwa to tylko część działań w transformacji całej gospodarki, które musimy podjąć, aby nie dopuścić do globalnego ocieplenia klimatu powyżej 1,5oC w stosunku do epoki przedprzemysłowej. 

 

- Raport IPCC jest niezwykle cennym dokumentem, potwierdzającym konieczność i słuszność działań podejmowanych na rzecz ochrony środowiska. Pokazuje jak ważne i niezbędne są zmiany naszego stylu życia oraz sposobu myślenia, a także podejmowanie działań nie tylko na poziomie globalnym, ale także regionalnym i lokalnym. Treść raportu wzmacnia również moje przekonanie o celowości i zasadności działań podejmowanych przez IOŚ-PIB, skierowanych m.in. na adaptację do zmian klimatu, przeciwdziałanie zanieczyszczeniom powietrza i marnotrawieniu żywności, a także realizację polityki klimatycznej – podsumowuje Dyrektor IOŚ-PIB.

Więcej informacji na temat zmian klimatu i sposobów adaptacji do ich skutków można znaleźć na stronie projektu Klimada 2.0, realizowanego przez IOŚ-PIB: http://klimada2.ios.gov.pl

 

Najlepsze miejsca na długi weekend na przełomie maja i czerwca

Na przełomie maja i czerwca czeka na nas kolejny długi weekend – Boże Ciało w tym roku wypada 31 maja. Jeden dzień wolnego pozwoli na cztery dni wypoczynku.

Czytaj Więcej >>

Najlepsze pomysły na wyjazd rodzinny z okazji Dnia Dziecka

Wkrótce Międzynarodowy Dzień Dziecka. Wielu rodziców zastanawia się, w jaki sposób spędzić ten szczególny dzień ze swoimi pociechami, aby przyniósł jak najwięcej radości i pozostawił przyjemne wspomnienia. Możliwości na uczczenie tego święta jest naprawdę wiele. 

Czytaj Więcej >>

Najciekawsze pomysły na Majówkę

Już w marcu zaczynamy zastanawiać się, jak, a przede wszystkim, gdzie spędzimy Majówkę. W tym roku 1 maja wypada we wtorek, dodając do tego dwa weekendy plus 3 dni urlopu – szykuje się aż niemal 10 dni wypoczynku!  Czytaj więcej >

Najlepsze wiosenne wyjazdy typu city break

City break to alternatywna opcja dla tych wszystkich, którzy nie mają czasu wybrać się na dłuższy wypoczynek. Obejmuje ona wyjazdy weekendowe do najciekawszych miejsc w Europie. Krótkoterminowa wycieczka pozwala na wypoczynek oraz zapoznanie się z kulturą i kuchnią danego regionu.  Czytaj więcej >

Artykuły wybrane losowo

Gorąca zima na Węgrzech

NOÉMI PETNEKI

                                                                                  FOT. MAGYAR TURIZMUS ZRT FOTOTAR

<< Gdy za oknem robi się szaro i smutno, a dzień szybko przemienia się w wieczór, nic tak nie poprawia nastroju, jak ucieczka myślami od zimowej aury i… zaplanowanie bliższej lub dalszej podróży do jakiegoś interesującego zakątka Europy i świata. Doskonałym kierunkiem na niedaleką wyprawę będą z pewnością Węgry, gdzie zimą słońce świeci nieco częściej i mocniej niż w Polsce, a w dodatku można rozgrzać się w licznych kąpieliskach i basenach termalnych albo wyśmienitych winiarniach. A jeśli do tego wszystkiego wspomnimy jeszcze o wspaniałych zabytkach Budapesztu, Wyszegradu czy Ostrzyhomia, to sami musicie przyznać, że kraj naszych bratanków jest niezmiernie atrakcyjny również i zimą! >>

Oprócz Mostu Łańcuchowego, Placu Bohaterów, Zamku Królewskiego, gmachu parlamentu, Parku Miejskiego i basenów termalnych stolica Węgier oferuje wiele innych, mniej znanych czy też nowo powstałych atrakcji. Stanowi też wygodną bazę wypadową do organizacji wycieczek po okolicy ze względu na doskonałe połączenia drogowe, a także szerokie możliwości komunikacji publicznej. Wyprawa do Budapesztu i nad Zakole Dunaju to propozycja zarówno dla wielbicieli leniwych spacerów śladami historii, jak i amatorów aktywnego odpoczynku w każdym wieku.

Więcej…

Bliska daleka Gruzja

Nad Klasztorem Świętej Trójcy dominuje ośnieżony szczyt góry Kazbek
gergeti1

© GEORGIAN NATIONAL TOURISM ADMINISTRATION

JERZY MOSKAŁA

 

Mało jest krajów na świecie, których mieszkańcy darzą nas podobną sympatią, jaką my czujemy do nich. Niewątpliwie należy do nich jednak dość odległa pod względem geograficznym od Polski Gruzja. Właśnie dlatego, choć nie tylko, warto odwiedzić niesamowitą ojczyznę Gruzinów, położoną w regionie Zakaukazia, między Europą i Azją.

Więcej…

Esencja Kuby, czyli cygara, rum i muzyka

Anna César Winiarek
www.cuba-miamor.blogspot.com

 

<< Są trzy rzeczy, które rozsławiły Kubę na cały świat: cygara, rum i tutejsza muzyka. Z nimi zresztą kojarzy się ona większości obcokrajowców i to dla nich ściągają do niej liczni turyści. Kubanka wydmuchująca cygarowy dym, ludzie spędzający czas w hawańskim barze ze szklaneczką złocistego rumu w dłoni, para tańcząca salsę na ulicy – takie zdjęcia widzieli prawie wszyscy z nas. Pora przenieść się do miejsc, gdzie zostały zrobione. >>

Więcej…